Το 2010, η Μεσογειακή Διατροφή αναγνωρίστηκε από την UNESCO ως Άυλη Κληρονομιά της Ανθρωπότητας λόγω της πολύπλοκης αλληλεπίδρασης μεταξύ διαφόρων παραγόντων, όπως οι δεξιότητες, οι γνώσεις, η επεξεργασία, το μαγείρεμα και ιδιαίτερα η κοινή χρήση και η κατανάλωση τροφίμων.
Το κοινωνικό πρότυπο της Μεσογειακής Διατροφής είναι εξίσου σημαντικό με τα ίδια τα τρόφιμα καθώς δεν αφορά μόνο το τι τρώμε, αλλά και πώς, με ποιους και σε ποιο πλαίσιο.
Αυτό το στοιχείο διαφοροποιεί τη ΜΔ από άλλα διατροφικά μοντέλα και συνδέεται με καλύτερη υγεία, ψυχοκοινωνική ευεξία και μακροβιότητα. Η ΜΔ δεν είναι περιοριστική, αλλά προωθεί την ισορροπία, την ευελιξία και την απόλαυση χωρίς υπερβολές.
Κεντρικά στοιχεία του κοινωνικού προτύπου
Κοινά γεύματα: Το φαγητό δεν είναι μόνο μια πράξη επιβίωσης ή συνήθειας, αλλά αποτελεί μια κοινωνική πράξη. Το να τρώμε μαζί ενισχύει τη σύνδεση, μειώνει το άγχος και προάγει πιο αργή και συνειδητή κατανάλωση. Η διατροφή λειτουργεί ως φορέας πολιτισμού, μνήμης και σύνδεσης με την παράδοση και την πολιτισμική μας ταυτότητα.
Αργός ρυθμός κατανάλωσης και απόλαυση των γευμάτων: Η ΜΔ προωθεί το “slow eating”, δηλαδή την αρχή κατανάλωση των γευμάτων ώστε να απολαμβάνονται χωρίς βιασύνη και με επίγνωση τόσο της γεύσης όσο και της ποσότητας.
Μαγείρεμα στο σπίτι: Παραδοσιακά η προετοιμασία του φαγητού θεωρείται μια δημιουργική και συλλογική δραστηριότητα. Το μαγείρεμα στο σπίτι ενισχύει την ποιότητα της διατροφής και τη διαγενεακή μετάδοση γνώσης, ενώ παράλληλα λειτουργεί ως μέσο σύνδεσης και ενδυνάμωσης των σχέσεων. Η κοινή ενασχόληση με το φαγητό, από την επιλογή των υλικών μέχρι το μοίρασμα του γεύματος, καλλιεργεί αίσθημα οικειότητας, συνεργασίας και κοινωνικής συνοχής.
Τοπικότητα και εποχικότητα: Η επιλογή τοπικών, εποχικών προϊόντων συνδέει τη διατροφή με την κοινότητα, την παράδοση και τη βιωσιμότητα. Η ΜΔ είναι ένα αναγνωρισμένο πρότυπο βιώσιμης διατροφής και αυτό δεν σχετίζεται μόνο με την έμφαση στα φυτικά τρόφιμα αλλά και με την μείωση του περιβαλλοντικού φορτίου από την επιλογή εποχικών και τοπικών τροφίμων.
Καθημερινή φυσική δραστηριότητα: Η φυσική δραστηριότητα αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ΜΔ και του μεσογειακού τρόπου ζωής. Αυτό δεν αντανακλά απαραίτητα την άσκηση στο γυμναστήριο, αλλά ενθαρρύνει το περπάτημα, την κίνηση και τις δραστηριότητες της καθημερινότητας. Επιπλέον, όλα αυτά γίνονται πολύ καλύτερα όταν συνοδεύονται από κοινωνικές δραστηριότητες με φίλους και οικογένεια ή όταν πραγματοποιούνται στην φύση.